Twój sklep podlega ustawie o dostępności od czerwca 2025

Europejski akt o dostępności ma zastosowanie do usług handlu elektronicznego od 28 czerwca 2025 roku. Rok później wciąż powszechnie zakłada się, że dostępność to obowiązek sektora publicznego albo termin gdzieś w przyszłości. Art. 2 ust. 2 lit. f) wymienia usługi handlu elektronicznego wśród usług objętych dyrektywą, a art. 3 pkt 30 definiuje je jako „usługi świadczone na odległość poprzez strony internetowe i usługi oparte na urządzeniach mobilnych, drogą elektroniczną i na indywidualne żądanie konsumenta w celu zawarcia umowy konsumenckiej”.

To opis sklepu internetowego sprzedającego konsumentom. Definicja opiera się na umowie konsumenckiej, a zgodnie z art. 2 ust. 2 dyrektywa ma zastosowanie do usług „świadczonych na rzecz konsumentów”, więc storefront sprzedający wyłącznie klientom biznesowym pozostaje poza jej zakresem. Sklep mieszany podlega jej w części konsumenckiej.

Mowa o dyrektywie (UE) 2019/882, Dz. Urz. UE L 151 z 07.06.2019. Każdy cytowany niżej artykuł, motyw i załącznik przeczytano w tym tekście 30 lipca 2026 roku, ponieważ większość tego, co krąży na temat tych przepisów, to streszczenie streszczenia. Czytamy go jako inżynierowie, którzy mają go wdrożyć, a nie jako prawnicy; to nie jest porada prawna, a pytania o zakres stosowania warto omówić z własnym prawnikiem, powołując się na numery artykułów.

Wyłączenie jest węższe niż „małe przedsiębiorstwo”

Art. 4 ust. 5 zwalnia mikroprzedsiębiorstwa świadczące usługi z wymogów dostępności i „wszelkich obowiązków odnoszących się do zgodności z tymi wymogami”. Art. 3 pkt 23 definiuje mikroprzedsiębiorstwo jako „przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 10 osób z rocznym obrotem nieprzekraczającym 2 mln EUR lub bilansem rocznym nieprzekraczającym 2 mln EUR”.

Odpowiedź zależy od spójników, a oba kryteria nie są symetryczne. Mniej niż dziesięć osób to warunek sztywny: przy jedenastu osobach sklep podlega dyrektywie niezależnie od finansów. Kryterium finansowe wystarczy natomiast spełnić w jednym z dwóch wariantów, więc sklep zatrudniający sześć osób i osiągający roczny obrót 5 mln EUR nadal jest mikroprzedsiębiorstwem, jeżeli jego bilans roczny nie przekracza 2 mln EUR. Motyw 53 dodaje, że mikroprzedsiębiorstwo musi „faktycznie spełniać wymogi zalecenia Komisji 2003/361/WE i stosownego orzecznictwa, mające na celu zapobieganie obchodzeniu tych przepisów”, i to tam znajdują się reguły liczenia zatrudnienia i progów finansowych. Przeczytaj je, zanim uznasz, że wyłączenie ci przysługuje.

Czerwiec 2030 nie jest przedłużeniem terminu

Art. 32 ust. 1 nakazuje państwom członkowskim ustanowić „okres przejściowy trwający do dnia 28 czerwca 2030 r., w trakcie którego usługodawca może nadal świadczyć usługi, wykorzystując produkty, które zgodnie z prawem wykorzystywał w celu świadczenia podobnych usług przed tą datą”, a umowom o świadczenie usług zawartym przed 28 czerwca 2025 roku pozwala „nadal obowiązywać w niezmienionej formie do momentu ich wygaśnięcia, lecz nie dłużej niż przez pięć lat od tej daty”.

To najczęściej błędnie odczytywane zdanie całej dyrektywy. Dotyczy ono produktów wykorzystywanych przy świadczeniu usługi. Art. 3 pkt 2 definiuje produkt jako wyrób wytworzony w procesie produkcji, a art. 2 ust. 1 wylicza, które produkty są rzeczywiście objęte jej zakresem: terminale płatnicze, automaty biletowe i urządzenia do odprawy samoobsługowej, bankomaty, interaktywne terminale samoobsługowe udzielające informacji, czytniki książek elektronicznych oraz systemy sprzętu komputerowego ogólnego przeznaczenia wraz z systemami operacyjnymi. Dotyczy też umów już podpisanych. Motyw 101 przesądza o wykładni: chodzi o produkty wprowadzone do obrotu przed datą rozpoczęcia stosowania dyrektywy, a usługodawca traci to uprawnienie, jeżeli zastąpi je w okresie przejściowym.

Okres przejściowy zatem istnieje i dotyczy produktów. Jeżeli prowadzisz automaty do odbioru zamówień albo terminale płatnicze w sklepie stacjonarnym, mają one czas do 2030 roku, a art. 32 ust. 2 daje terminalom samoobsługowym nawet dwadzieścia lat. Strona internetowa nie jest produktem w rozumieniu tej dyrektywy, a zamówienie złożone przez klienta dzisiaj nie stanowi umowy zawartej przed czerwcem 2025 roku. Samemu storefrontowi art. 32 nie daje nic.

Czego dyrektywa wymaga od storefrontu

Sekcja III lit. c) załącznika I wymaga zapewnienia dostępności stron internetowych, powiązanych aplikacji internetowych i usług świadczonych za pomocą urządzeń mobilnych „w sposób spójny i adekwatny, poprzez uczynienie ich zauważalnymi, funkcjonalnymi, zrozumiałymi i solidnymi”. Te cztery przymiotniki to cztery zasady dostępności, na których opiera się dyrektywa. Motyw 47 przejmuje je z dyrektywy w sprawie dostępności stron internetowych i stwierdza: „Zasady te są też istotne dla niniejszej dyrektywy”.

Sekcja IV lit. g) dodaje trzy wymogi specyficzne dla handlu elektronicznego: informację o dostępności sprzedawanych produktów i usług, jeżeli podał ją odpowiedzialny podmiot gospodarczy; dostępność funkcji identyfikacji, bezpieczeństwa i płatności, „gdy stanowią one część dostarczanej usługi (a nie produktu)”; oraz metody identyfikacji, podpisy elektroniczne i usługi płatnicze, które same w sobie są zauważalne, funkcjonalne, zrozumiałe i solidne.

Ten trzeci punkt zamyka lukę, o której warto wiedzieć. Art. 2 ust. 4 lit. d) wyłącza spod dyrektywy, w odniesieniu do stron internetowych i aplikacji mobilnych, „pochodzące od stron trzecich treści, które nie są finansowane ani tworzone przez dany podmiot gospodarczy ani nie znajdują się pod jego kontrolą”. Hostowany formularz płatności nie podlega temu wyłączeniu, bo działa ono dopiero wtedy, gdy nie zachodzi żadna z trzech przesłanek, a sprzedawca, który płaci dostawcy i konfiguruje integrację, zarówno ją sfinansował, jak i zachował nad nią kontrolę. Motyw 20 mówi to samo wprost: „Nawet jeżeli usługa lub część usługi jest świadczona przez podwykonawcę, nie powinno to ograniczać dostępności tej usługi, a usługodawcy powinni wywiązywać się z obowiązków wynikających z niniejszej dyrektywy”. W praktyce dwa elementy, które najczęściej nie przechodzą audytu, to te, których nikt w firmie nie napisał samodzielnie: hostowane pola karty obsługiwane przez dostawcę płatności oraz baner zgody. Wybór dostawcy płatności jest dziś po części decyzją o dostępności.

Norma, której dostawca nie może jeszcze zaoferować

Art. 15 ust. 1 przyznaje domniemanie zgodności normom zharmonizowanym, „do których to norm odniesienia opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej”, a art. 15 ust. 3 pozwala Komisji ustanowić specyfikacje techniczne dające to samo domniemanie. Norma EN 301 549 V3.2.1 (marzec 2021) jest opublikowana w Dzienniku na podstawie dyrektywy w sprawie dostępności stron internetowych, decyzją wykonawczą Komisji (UE) 2021/1339. Dla tej dyrektywy nie wykorzystano żadnej z tych dróg: w prowadzonym przez Komisję wykazie norm zharmonizowanych nie ma pozycji dla dyrektywy (UE) 2019/882, stan na 30 lipca 2026 roku.

Nowelizacja mająca objąć akt o dostępności powstała na podstawie wniosku o normalizację M/587, w czerwcu 2026 roku osiągnęła etap ostatecznego projektu jako V4.1.0 i jest w procedurze zatwierdzania w ETSI. Dostawca, który obiecuje zgodność z normą EN 301 549, oferuje więc dobrą inżynierię, a nie domniemanie prawne wynikające z tej dyrektywy. Niezależnie od tego stosuj się do normy: to specyfikacja techniczna, na którą wskazuje mechanizm dyrektywy, a jej rozdział poświęcony stronom internetowym to WCAG 2.1 na poziomach A i AA. Wersja V4.1.0 przestawia ten rozdział na WCAG 2.2, więc z chwilą przywołania normy zmieni się wersja, którą trzeba wdrożyć.

Oświadczenie, którego większość sklepów nie napisała

Art. 13 ust. 2 w związku z załącznikiem V wymaga od usługodawcy wyjaśnienia, w jaki sposób usługa spełnia wymogi dostępności, w ogólnych zasadach i warunkach lub w równoważnym dokumencie. Załącznik V wymaga trzech elementów: ogólnego opisu usługi w formatach, które mają dostępny charakter, wyjaśnień niezbędnych do zrozumienia sposobu działania usługi oraz opisu tego, w jaki sposób usługa spełnia wymogi określone w załączniku I. Art. 13 ust. 2 dodaje, że informacje te podaje się do wiadomości publicznej w formie pisemnej i ustnej, że same muszą być dostępne i że przechowuje się je przez cały okres świadczenia danej usługi.

To jedyny obowiązek, który da się sprawdzić z zewnątrz bez dotykania kodu, dlatego od niego zaczyna się kontrola. W przypadku usług nie prowadzi jej organ nadzoru rynku, bo art. 19 ogranicza go do produktów: art. 23 nakazuje każdemu państwu członkowskiemu wyznaczyć odrębny organ odpowiedzialny za kontrolę zgodności usług. Art. 13 ust. 4 dodaje ostatni krok. Po stwierdzeniu, że usługa jest niezgodna z wymogami, usługodawca podejmuje środki naprawcze i niezwłocznie informuje właściwe organy krajowe.

Czego wymaga powołanie się na nieproporcjonalne obciążenie

Zgodnie z art. 14 ust. 1 wymogi stosuje się tylko w takim zakresie, w jakim zapewnienie zgodności nie wymaga zasadniczej zmiany usługi i nie stanowi nieproporcjonalnego obciążenia dla podmiotu gospodarczego. W załączniku VI określono trzy kryteria: stosunek kosztów netto zgodności do ogólnych kosztów operacyjnych i kapitałowych; szacowane koszty i korzyści podmiotu gospodarczego zestawione z szacowaną korzyścią dla osób z niepełnosprawnościami, z uwzględnieniem częstotliwości korzystania z usługi; oraz stosunek kosztów netto zgodności do przychodów netto ze sprzedaży. Drugie z tych kryteriów zestawia jeden szacunek z drugim, więc ocena ma charakter uznaniowy, ale to uznanie trzeba spisać i uzasadnić.

Art. 14 ust. 3 wymaga udokumentowania oceny, przechowywania wyników przez pięć lat i przekazania kopii organowi na żądanie. Art. 14 ust. 5 wymaga jej ponownego przeprowadzenia za każdym razem, gdy usługa ulega zmianie, na żądanie organu oraz co najmniej raz na pięć lat. Art. 14 ust. 6 odbiera możliwość powołania się na nieproporcjonalne obciążenie każdemu podmiotowi gospodarczemu, który przyjął zewnętrzne finansowanie prac nad dostępnością, choć przesłanka zasadniczej zmiany pozostaje otwarta, a art. 14 ust. 8 wymaga poinformowania organu, że podmiot się na nie powołuje. Zanim wybierzesz tę drogę, porównaj koszt przygotowania i pięcioletniego utrzymania takiej dokumentacji z kosztem prac naprawczych, których ma ona pozwolić uniknąć.

Gdzie faktycznie występują błędy

Najczęściej powtarzające się problemy w e-commerce, uszeregowane mniej więcej w kolejności, w jakiej zatrzymują zakup:

• Sama klawiatura, od początku do końca. Strona kategorii, strona produktu, koszyk, checkout, płatność, potwierdzenie, bez dotykania myszy. Najczęściej blokuje się to na koszyku, w checkoucie i przy płatności.
• Etykiety i błędy. Pola z tekstem zastępczym zamiast etykiety powiązanej programowo oraz błędy walidacji sygnalizowane czerwoną ramką zamiast powiązania z polem i odczytania przez czytnik ekranu.
• Fokus w nakładkach. Panele wysuwane, okna modalne i okna dialogowe dotyczące plików cookie, w których fokus nigdy nie wchodzi, ucieka z nich zbyt wcześnie albo gubi się po zamknięciu.
• Niestandardowe komponenty. Próbki wariantów, liczniki ilości, filtry fasetowe i listy wyboru zbudowane od nowa z elementów generycznych ze względów projektowych.
• Kolor jako jedyny nośnik znaczenia. Stan magazynowy, rabat, ważność.
• Kontrast w elementach rozjaśnianych na końcu. Ceny promocyjne, tekst podpowiedzi pod polami formularza, etykiety pomocnicze w podsumowaniu zamówienia. WCAG 1.4.3 nie obejmuje wyłączonych kontrolek, więc nie licz ich.
• Ciche zmiany stanu. Dodanie do koszyka, sumy w koszyku, wyniki filtrowania oraz asynchroniczne przeliczanie cen, które aktualizuje stronę bez żadnego komunikatu.

Warto uruchamiać automatyczne skanery, ale większości z tych problemów nie wykryją. Najważniejszy jest test, w którym człowiek dokonuje zakupu najpierw za pomocą klawiatury, a potem czytnika ekranu. Nie rozstrzygnie on wszystkiego: układ strony przy powiększeniu do 400 procent, skalowanie tekstu i rozmiar celu wymagają osobnych testów.

Egzekwowanie przepisów ma charakter krajowy. Art. 29 zobowiązuje państwa członkowskie do umożliwienia konsumentom wystąpienia do sądu lub właściwego organu administracyjnego, a także pozwala działać w ich imieniu organizacjom mającym uzasadniony interes; art. 30 pozostawia sankcje w gestii poszczególnych państw członkowskich. Transpozycje obejmujące rynki, na których działamy, mają zastosowanie od 28 czerwca 2025 roku: niemiecka ustawa Barrierefreiheitsstärkungsgesetz, czeska ustawa nr 424/2023 Sb., słowacka ustawa nr 351/2022 Z. z. oraz polska ustawa z dnia 26 kwietnia 2024 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 731).

Dwie rzeczy warto zrobić, w tej kolejności. Napisz oświadczenie z załącznika V, bo nie wymaga ono kodu, a kontrola może je sprawdzić bez twojej pomocy. Potem przejdź ścieżkę zakupową klawiaturą i napraw to, co cię zatrzyma. Jeżeli wolisz, żeby ktoś przeszedł ją razem z tobą, napisz nam, co i gdzie sprzedajesz.